:: wikimiki.org ::
| Paczyń |
PaczyńPaczyń (przed 1945 niem. Patzelsdorf) - wieś w gminie Lubawka, powiat kamiennogórski, województwo dolnośląskie.
Kategoria:powiat kamiennogórski
Język niemiecki
Język niemiecki jest bardzo zróżnicowany regionalnie, i niektóre dialekty - takie jak dialekt używany w "niemieckojęzycznej" części Szwajcarii (schweizerdeutsch albo schwyzerdütsch, po polsku zwany też językiem alemańskim) - są czasem klasyfikowane jako osobne języki. Najbliżej spokrewniony jest z językiem niderlandzkim.
= Ortografia =
Alfabet niemiecki jest odmianą alfabetu łacińskiego i składa się z 30 liter. Oprócz liter klasycznych zawiera także litery ä, ö i ü (tzw. umlaut) oraz ß (ligatura sz, tzw. eszet lub scharfes s). Przy braku odpowiednich czcionek mogą one być zastępowane odpowiednimi dwuznakami (ä=ae, ö=oe, ü=ue, ß=ss).
A Ä B C D E F G H I J K L M N O Ö P Q R S T U Ü V W X Y Z
a ä b c d e f g h i j k l m n o ö p q r s ß t u ü v w x y z
Cechą charakterystyczną niemieckiej ortografii jest pisownia prawie wszystkich rzeczowników wielką literą (występująca współcześnie ponadto jedynie w ortografii jęz. luksemburskiego).
W 1998 r. wprowadzono reformę niemieckiej ortografii, która polega m.in. na wariantowym zniemczeniu pisowni niektórych wyrazów obcych, zwiększeniu liczby wyrażeń pisanych rozdzielnie oraz wielką literą, jak również zastąpieniu ß występującego po krótkiej samogłosce przez ss oraz zwiększeniu częstotliwości używania litery ä zamiast e. Nowa pisownia stanie się bezwzględnie obowiązującą od 2005, choć jest konsekwentnie i celowo ignorowana przez większość wydawnictw prasowych. Już jest wymagana jej znajomość na egzaminach językowych.
Wygląd pisma ręcznego w języku niemieckim był ściśle uregulowany. Do 1925 r. było to pismo zwane Kurrentschrift (inaczej Spitzschrift), a w latach 1935 - 1941 Sütterlinschrift (inaczej Deutsche Schrift). Do dzisiaj widać te wpływy w piśmie ręcznym starszego pokolenia Niemców.
Litera ß (scharfes S) jest jedynym znakiem, który występuje jedynie w postaci małej litery. Pochodzi ona z ligatury, czyli połączenia liter ſ (czyli „długiego s”) i z w piśmie ręcznym o nazwie Sütterlinschrift. Litera ta występuje wyłącznie w języku niemieckim. Warto odnotować, że litera ß nie występuje w szwajcarskiej odmianie języka niemieckiego.
W piśmie ręcznym większość młodszych Niemców i Austriaków mechanicznie stawia poprzeczną kreskę na literze z (tak jak czasem w polskim ż) - nawet pisząc w języku dla siebie obcym (np. angielskim lub polskim). Dzięki temu łatwo rozpoznać rękopis pisany przez osobę, dla której język niemiecki jest językiem ojczystym.
= Fonetyka =
Występuje dość duże zróżnicowanie wymowy - np. miękkie h na końcu wyrazów
w niektórych dialektach wymawia się podobnie do polskiego ś, w innych do polskiego h.
W niemieckiej pisowni występuje wiele wieloznaków, takich jak:
- ch - wymawiane zwykle jak polskie h
- ck - wymawiane zwykle jak polskie k (występuje po krótkich samogłoskach)
- sch - wymawiane jak polskie sz
- tsch - wymawiane jak polskie cz
- ph - wymawiane jak polskie f (występuje wyłącznie w zapożyczeniach)
- eu i äu - wymiawiane jak polskie oj
- ei - wymiawiane jak polskie aj
- ie - oznacza najczęściej długą głoskę i, zbliżoną do polskiej
Wymowa r różni się od polskiego r. Wymowa z najczęściej jak polskie c. Wymowa samodzielnego s zazwyczaj jak polskie z. Litera c występuje poza dwuznakami jedynie w nowszych zapożyczeniach (np. Container), imionach i nazwach miejscowych.
Dwie sąsiadujące litery oznaczające tę samą spółgłoskę (np. nn, ff) czyta się jako jeden dźwięk, inaczej niż w języku polskim.
= Gramatyka =
Język niemiecki ma liczbę pojedynczą z 3 rodzajami - męskim, żeńskim i nijakim, oraz liczbę mnogą bez podziału na rodzaje. Rodzaje męski i nijaki wykazują podobieństwo w odmianie, podobnie rodzaj żeński i liczba mnoga.
Są 4 przypadki - mianownik, dopełniacz, celownik i biernik, przy czym najrzadziej używany jest dopełniacz.
Rzeczowniki przyjmują końcówki (doklejane, nie wymieniane jak w polskim) w niektórych przypadkach oraz może następować przegłos. Odmiana jest jednak uboga i do oznaczenia przypadku używa się raczej rodzajnika.
Czasowniki mają bogatszą odmianę przez osoby, liczby, czasy i strony.
Są dwa rodzaje rodzajników - określone i nieokreślone, oba odmienne w podobny sposób przez liczby, rodzaje i przypadki. Końcówki rodzajników mogą przyjmować też przymiotniki, zaimki dzierżawcze itd., ale tylko te stojące przed rzeczownikiem. W zdaniach typu "X jest Y", Y jest w formie bazowej.
Kategorie gramatyczne
Są cztery przypadki:
- mianownik (Nominativ) - analogicznie jak w języku polskim oraz w orzecznikach (analogicznie do łacińskiego nominativus duplex)
- dopełniacz (Genitiv) - używany głównie do wyrażania posiadania
- celownik (Dativ) - używany dla dopełnienia dalszego oraz z większością przyimków
- biernik (Akkusativ) - analogicznie jak w języku polskim, oraz z niektórymi przyimkami
Użyciem celownika i biernika w języku niemieckim rządzą dwa zaimki pytające:
- dla celownika: wo? - gdzie?
- dla biernika: wohin? - dokąd?
Rada: Aby poprawnie użyć odpowiedniego przypadka należy najpierw zadać pytanie wohin? (dokąd?). Jeśli czasownik nie odpowiada na powyższe pytanie należy użyć celownika, np.
Kładę ksiązkę na stół. --> dokąd kładę książkę? (nie tak jak w języku polskim gdzie kładę kiążkę!), więc po niemiecku powyższe zdanie brzmiało by: Ich lege das Buch auf den Tisch. (nie: dem Tisch)
Tekst pochylony Osoby
Tak jak w większości języków indoeuropejskich są 3 osoby.
Jako form grzecznościowych używa się 3 osoby liczby mnogiej z przyimkiem Sie, który ma wielorakie znaczenie w języku polskim, m.in. Pan, Pani, Państwo.
Singular / liczba pojedyncza
- ich - ja
- du - ty
- er - on
- sie - ona
- es - ono, to
Plural / liczba mnoga
- wir - my
- ihr - wy
- sie - oni, one
- Sie - Pan, Pani, Państwo
Rodzaje
Język niemiecki ma liczbę pojedynczą z 3 rodzajami - męskim, żeńskim i nijakim, oraz liczbę mnogą bez podziału na rodzaje. Rodzaje męski i nijaki wykazują podobieństwo w odmianie, podobnie rodzaj żeński i liczba mnoga.
Czasy
System czasów gramatycznych niemal w całości pokrywa się z językiem łacińskim.
W języku niemieckim istnieje pięć czasów:
- Präsens: czas teraźniejszy. Odpowiada polskiemu czasowi teraźniejszemu i łacińskiemu Praesens, może również wyrażać przyszłość (analogicznie do polskiego „Jutro idę do kina”).
- Perfekt: czas przeszły (dokonany). Odpowiada łacińskiemu Perfectum, oraz angielskiemu present perfect. W odróżnieniu od języka łacińskiego, jest to czas złożony, jednak używa się tutaj dwóch czasowników posiłkowych (inaczej niż w angielskim, a podobnie jak we włoskim): haben (‘mieć’) oraz sein (‘być’).
- Präteritum (Imperfekt): czas przeszły prosty, odpowiadający angielskim czasom past simple i past continuous.
- Plusquamperfekt: czas zaprzeszły, używany częściej niż w polszczyźnie, choć pełniący analogiczną funkcję. Tworzony podobnie do Perfektu, przy czym czasowniki posiłkowe występują w formie przeszłej.
- Futur I: czas przyszły, tworzony za pomocą czasownika posiłkowego werden (‘stawać się’) oraz bezokolicznika czasownika. Do wyrażenia przyszłości jest jednak częsściej wybierany Präsens.
- Futur II: Analogiczny do łac. Futurum secendum i ang. Future perfect. Jest używany sporadycznie, częściej w języku oficjalnym, urzędowym. Wyraża pogląd mówiącego, że jakieś zjawisko już nastąpiło lub nastąpi (istnieje taka możliwość).
Stronę bierną tworzy się czasownikiem werden (stawać się), inaczej niż w języku polskim czy angielskim.
Części mowy
Rzeczownik
Rzeczowniki przyjmują końcówki (doklejane, nie wymieniane jak w polskim) w niektórych przypadkach oraz może następować przegłos. Odmiana jest jednak uboga i do oznaczenia przypadku używa się raczej rodzajnika. Każdy rzeczownik ma rodzaj, który w przeciwieństwie do języka polskiego w niewielkim stopniu wynika z końcówki.
Rzeczowniki pisze się zawsze z dużej litery.
Rodzaje
Niektóre bezokoliczniki mogą być używane jako rzeczowniki, np. Essen. Mają one zawsze rodzaj nijaki.
Wszystkie rzeczowniki zakończone na "-ung", "-schaft", "-keit", "-heit" są rodzaju żeńskiego.
Nazwy państw z kilkoma wyjątkami są rodzaju nijakiego i używa się ich bez rodzajnika. Wyjątki:
- die Schweiz (rodzaj żeński)
- die Ukraine (rodzaj żeński)
- die Slowakei (rodzaj żeński)
- die Türkei (rodzaj żeński)
- der Irak (rodzaj męski)
- die USA (liczba mnoga)
- die Niederlande (liczba mnoga)
Formy żeńskiej rzeczowników używa się znacznie szerzej niż w języku polskim. Tworzy się ją za pomocą końcówki -in, np. Arzt, Ärztin - lekarz/lekarka, Minister, Ministerin - minister/pani minister. Takie formy (w przeciwieństwie do języka polskiego) nie mają odcienia mowy potocznej.
Nazwy narodowości męskie i żeńskie mają postać par dwóch rodzajów:
- -er, -erin, np. Schweizer, Schweizerin
- -e, -in, np. Pole, Polin
Zdrobnienia -chen (plus przegłos tematu) są zawsze rodzaju nijakiego, niezależnie od rodzaju podstawy (inaczej niż w języku polskim). Np. Mädchen (dziewczynka) jest rodzaju nijakiego (por. pol. dziewczę)
Odmiana
Odmiana przez przypadki jest dość uboga.
W liczbie mnogiej w celowniku dochodzi -n (chyba że wyraz już się na nie kończy).
W liczbie pojedynczej rodzaj żeński jest całkowicie nieodmienny, w rodzaju męskim (z wyjątkiem tzw. odmiany słabej) i nijakim występuje jedynie -(e)s w dopełniaczu. Dawniej występowało tu też -e w celowniku, obecnie zachowane tylko w pewnych wyrażeniach, np. zu Hause, zamiast zu Haus.
Męska odmiana słaba ma we wszystkich przypadkach poza mianownikiem liczby pojedynczej oraz w liczbie mnogiej końcówkę -en. Odmianę taką mają rzeczowniki zapożyczone zakończone na -ist (Tourist), -ent (Student) itd., rzeczowniki męskie zakończone na -e (np. Junge), imiesłowy użyte w funkcji rzeczownika oraz niektóre inne rzeczowniki (np. Mensch).
Liczba mnoga jest tworzona niezbyt regularnie.
Rodzajnik
Rodzajnik stoi przed rzeczownikiem jako pierwszy z wyrazów określających. Jeśli przed rzeczownikiem stoją jakieś inne wyrazy określające, znajdują się one za rodzajnikiem lub też zamiast niego (szczególnie zaimki dzierżawcze).
Wszystkie wyrazy określające przyjmują też odpowiednie końcówki.
Używanie rodzajników jest ważne, gdyż fleksja rzeczowników niemieckich jest bardzo uboga, i bez nich często trudno jest zrozumieć w którym przypadku dany wyraz się znajduje.
Odmiana rodzajnika określonego:
| Rodzaj męski | Rodzaj nijaki | Rodzaj żenski | Liczba mnoga
|
|---|
| Mianownik | der | das | die
|
|---|
| Dopełniacz | des | der
|
|---|
| Celownik | dem | der | den
|
|---|
| Biernik | den | das | die
|
|---|
Rodzajnik nieokreślony nie występuje w liczbie mnogiej.
| Rodzaj męski | Rodzaj nijaki | Rodzaj żenski
|
|---|
| Mianownik | ein | eine
|
|---|
| Dopełniacz | eines | einer
|
|---|
| Celownik | einem | einer
|
|---|
| Biernik | einen | ein | eine
|
|---|
Zaimki dzierżawcze oraz kein odmieniają się według modelu:
| Rodzaj męski | Rodzaj nijaki | Rodzaj żenski | Liczba mnoga
|
|---|
| Mianownik | mein | meine
|
|---|
| Dopełniacz | meines | meiner
|
|---|
| Celownik | meinem | meiner | meinen
|
|---|
| Biernik | meinen | mein | meine
|
|---|
Przymiotnik
Przymiotnik stojący przed rzeczownikiem, którego nie poprzedza rodzajnik ani inny wyraz odmienny (dieser, kein, zaimek dzierżawczy itd.) odmienia się według modelu "mocnego":
| Rodzaj męski | Rodzaj nijaki | Rodzaj żenski | Liczba mnoga
|
|---|
| Mianownik | kleiner | kleines | kleine
|
|---|
| Dopełniacz | kleinen | kleiner
|
|---|
| Celownik | kleinem | kleiner | kleinen
|
|---|
| Biernik | kleinen | kleines | kleine
|
|---|
Od odmiany dieser różni się tylko w dopełniaczu rodzajów męskiego i nijakiego.
Po zaimku określonym oraz dieser występuje odmiana "słaba":
| Rodzaj męski | Rodzaj nijaki | Rodzaj żenski | Liczba mnoga
|
|---|
| Mianownik | kleine | kleine | kleinen
|
|---|
| Dopełniacz | kleinen
|
|---|
| Celownik | kleinen
|
|---|
| Biernik | kleinen | kleine | kleinen
|
|---|
Po rodzajniku nieokreślonym występuje odmiana "mieszana":
| Rodzaj męski | Rodzaj nijaki | Rodzaj żenski
|
|---|
| Mianownik | kleiner | kleines | kleine
|
|---|
| Dopełniacz | kleinen
|
|---|
| Celownik | kleinen
|
|---|
| Biernik | kleinen | kleines | kleine
|
|---|
Po zaimkach dzierżawczych oraz kein występuje w liczbie pojedynczej odmiana mieszana, w mnogiej zaś słaba.
Przymiotniki mają 3 stopnie:
- równy - forma bazowa
- wyższy - dodana końcówka -er
- najwyższy - dodana końcówka -sten
W stopniu najwyższym przed przymiotnikiem występującym samodzielnie stoi am, przed stojącym przed rzeczownikiem stoi odpowiedni dla danego rzeczownika rodzajnik określony.
Wyjątki są nieliczne, ale często w stopniu wyższym i najwyższym dochodzi przegłos.
Porównania:
- so ... wie ... - tak ... jak ...
- als ... - od ...
- je ... desto - czym ... tym ...
Przymiotniki pełnią też funkcje przysłówków.
Czasownik
Czasowniki odmieniają się przez osoby, liczby, czasy i strony.
Czasie teraźniejszy tworzy się z nielicznymi wyjątkami regularnie, końcówkami -e -st -t, -en -t -en, przy czym w drugiej i trzeciej osobie liczby pojedynczej może występować przegłos. Bezokolicznik również ma końcówkę -en, i z wyjątkiem sein (być) jest on zawsze równy pierwszej i trzeciej osobie liczby mnogiej.
Są dwa rodzaje czasowników - słabe i mocne, oraz niewielka grupa czasowników mieszanych. Odpowiadają one mniej więcej angielskim czasownikom regularnym i nieregularnym.
Czas przeszły niedokonany czasowników słabych tworzy się dodając do tematu -(e)te, oraz końcówki brak, -st, brak, -n, -t, -n.
Czas przeszły dokonany tworzy się za pomocą formy teraźniejszej haben, lub dla czasowników związanych z ruchem lub zmianą stanu sein, oraz z przesuniętym na koniec zdania imiesłowem przeszłym.
Imiesłów przeszły dla czasowników słabych tworzy się dodając -(e)t do tematu, oraz dla niektórych czasowników ge-. Dla czasowników rozdzielnie złożonych najpierw odmienia się temat, a dopiero potem dokleja przyrostek.
ge- nie używa się dla:
- czasowników nierozdzielnie złożonych
- czasowników zapożyczonych na -ieren
Czasowniki rozdzielnie złożone, np. einkaufen (robić zakupy) składają się z przedrostka i czasownika. W formach odmiennych są one rozdzielane:
- Ich kaufe ein - robie zakupy
- Ich muss einkaufen - musze zrobić zakupy
Czasowniki mocne mają nieregularny czas przeszły niedokonany powstały przez wymianę samogłoski w temacie, bez doklejania -t, oraz imiesłów przeszły powstały przez wymianę samogłoski w temacie, doklejenie -en, oraz opcjonalnie ge- według tych samych zasad co dla czasowników słabych.
Czas teraźniejszy
| ich | du | er/sie/es | wir | ihr | sie
|
|---|
| być - sein | bin | bist | ist | sind | seid | sind
|
|---|
| mieć - haben | habe | hast | hat | haben | habt | haben
|
|---|
| robić - machen | mache | machst | macht | machen | macht | machen
|
|---|
| pracować - arbeiten | arbeite | arbeitest | arbeitet | arbeiten | arbeitet | arbeiten
|
|---|
| widzieć - sehen | sehe | siehst | sieht | sehen | seht | sehen
|
|---|
Większość czasowników odmienia się regularnie według przedstawionego tu paradygmatu dla machen, przy czym czasowniki o temacie zakończonym na -t przyjmują dodatkowo -e-. W niektórych czasownikach w drugiej i trzeciej osobie liczby pojedynczej zachodzi przegłos. W tym wypadku trzecie osoba liczby pojedynczej i druga osoba liczby mnogiej nie są równe.
Najważniejsze czasowniki o nieregularnym czasie teraźniejszym to sein i haben, używane też jako czasowniki pomocnicze.
Czas przeszły niedokonany
Czasowniki pod względem odmiany w tym czasie, a także tworzenia form imiesłowu biernego (Partizip II) dzielą się na dwie duże grupy:
- czasowniki słabe, o odmianie regularnej
- czasowniki mocne, o odmianie nieregularnej
Czasowniki słabe do tematu mają doklejone -te, oraz końcówkę zależnie od osoby: brak, -st, brak, -(e)n, -(e)t, -(e)n. Główną różnicą w porównaniu do odmiany czasu teraźniejszego jest odmiana w liczbie pojedynczej trzeciej osoby tak samo jak pierwszej.
Na przykład machen (robić) odmienia się:
- ich machte
- du machtest
- er machte
- wir machten
- ihr machtet
- sie machten
Czasowniki mocne tworzą czas przeszły przez wymianę samogłoski w temacie, oraz takie same końcówki (z wyjątkiem dostawienia czy też nie -e-). Na przykład fahren (jechać):
- ich fuhr
- du fuhrst
- er fuhr
- wir fuhren
- ihr fuhret
- sie fuhren
Imiesłów czynny
Imiesłów czynny (Partizip I) jest używany w funkcji przymiotnikowej i przysłówkowej w znaczeniu podmiotu danej czynności, podobnie do angielskiej formy -ing.
Tworzony jest regularnie poprzez dodanie -d do bezokolicznika, i ewentualnie odpowiedniej końcówki odmiany przymiotnika.
Np.:
- machend - robiąc, od machen
- sehend - widząc, od sehen
- fahrend - jadąc, od fahren
Są 2 wyjątki:
- tuend - czyniąc, od tun
- seiend - będąc, od sein
Użycie przysłówkowe oznacza wykonywanie jakieś czynności w trakcie wykonywania innej, i jest często zastępowane zdaniem podrzędnym z indem, während lub innym przyimkiem. Np. Ich höre das Radio, essend (jedząc słucham radia)
Imiesłów bierny
Imiesłów bierny (Partizip II) jest używany do tworzenia strony biernej, oraz czasów dokonanych, podobnie jak odpowiedni imiesłów w języku angielskim.
Podobnie jak czas przeszły niedokonany, są 2 grupy czasowników:
- czasowniki słabe, tworzące imiesłów bierny przez wymianę -en na -t
- czasowniki mocne, zachowujące -en i w których ewentualnie dochodzi do wymiany samogłoski
Partizip II wymaga przedrostka nierozdzielnego zarówno od czasowników słabych jak i mocnych - czasowniki mające już jakiś przedrostek zachowują go, innym dochodzi przedrostek ge-, np. bekommen pozostaje bekommen, natomiast kommen zmienia się w gekommen (oba odmiany silnej), a słaby machen przechodzi w gemacht.
Niektóre czasowniki zapożyczone (wszystkie słabe) nie wymagają ge-. Dotyczy to np. wszystkich czasowników zakończonych na ieren, np. studieren (studiować) - studiert, nie
- gestudiert.
Złożone wyrażenia czasownikowe
W języku niemieckim wiele form czasownikowych składa się z wielu wyrazów.
W przeciwieństwie jednak do angielskiego, w którym stoją one wszystkie razem, w niemieckim miejsce orzeczenia zajmuje tylko sam czasownik główny z ewentualnym przedrostkiem stałym i odpowiednią końcówką osobową. Reszta wyrażenia przenosi się na koniec zdania - na samym końcu te bezpośrednio dotyczące czasownika, głębiej te dalsze.
Dla porównania:
:Zdanie angielskie: Podmiot Czasownik-1 Czasownik-2 Czasownik-3 Dopełnienie
:Zdanie niemieckie: Podmiot Czasownik-1 Dopełnienie Czasownik-3 Czasownik-2
Np. (zrobię to)
:I (podmiot) will (czasownik główny) do (czasownik podrzędny) it (dopełnienie)
:Ich (podmiot) werde (czasownik główny) das (dopełnienie) tun (czasownik podrzędny)
Częściami przenoszonymi też przedrostki rozdzielne. Np. dla einsteigen (wsiadać):
- Ich steige ein - wsiadam
Czasowniki modalne
Czasowniki modalne służą do określania stosunku do danej czynności, i generalnie wymagają innego czasownika w bezokoliczniku. Są to:
- dürfen - móc (w znaczeniu pozwolenia, may; ich darf — wolno mi)
- können - potrafić (can)
- mögen - lubić (like)
- müssen - musieć (must)
- sollen - mieć coś zrobić (should)
- wollen - chcieć (want)
Ich czas teraźniejszy charakteryzuje się końcówkami typowymi dla czasu przeszłego prostego - z równymi formami pierwszej i trzeciej osoby liczby pojedynczej.
Na przykład können odmienia się według wzoru:
| Liczba | Osoba | Präsens | Imperfekt
|
|---|
| pojedyncza | 1 | kann | konnte
|
|---|
| 2 | kannst | konntest
|
|---|
| 3 | kann | konnte
|
|---|
| mnoga | 1 | können | konnten
|
|---|
| 2 | könnt | konntet
|
|---|
| 3 | können | konnten
|
|---|
Pozostałe czasowniki modalne mają podobną odmianę.
Używa się ich razem z czasownikiem w bezokoliczniku:
- Sie kann schwimmen - Ona umie pływać (she can swim)
- Ich soll zu ihm gehen - Powinienem do niego pójść (I should go to him)
Przyimek
Przyimki stoją przed frazą rzeczownikową i rządzą jednym lub dwoma rodzajami.
Przyimki rządzące dwoma rodzajami mają w celowniku znaczenie statyczne a w bierniku dynamiczne, np.:
- in dem Restaurant - w restauracji (celownik)
- in das Restaurant - do restauracji (biernik)
Przyimki celownika i biernika
Niektóre przyimki mogą występować zarówno z celownikiem jak i z biernikiem.
Forma biernika oznacza ruch, forma celownika spoczynek.
W języku polskim pytanie gdzie ma znaczenie zarówno statyczne (gdzie jesteś ?) jak i dynamiczne (gdzie idziesz ? = dokąd idziesz ?). W niemieckim wo (gdzie) ma znaczenie tylko statyczne; wohin (dokąd) i woher (skąd) mają oczywiście znaczenie tylko dynamiczne (analogicznie do polszczyzny). Jest to podobne do rosyjskiego где, куда, откуда
Przyimki tego typu, wraz z najbliższym polskim odpowiednikiem, to:
- an - przy, odpowiada także polskiemu na
- Das Bild hängt an der Wand - obraz wisi na (przy) ścianie.
- Ich hänge das Bild an die Wand - wieszam obraz na ścianę
- auf - na
- auf dem Tisch - na stole
- auf den Tisch - na stół
- hinter - za
- in - w
- neben - obok
- unter - pod
- über - nad
- vor - przed
- zwischen - pomiędzy
Formy skrócone
Przyimki i rodzajniki mają również formy skrócone, np.
- in dem -> im
- in das -> ins
- zu dem -> zum
- zu der -> zur
- an dem -> am
- itd.
Szyk zdania
Język niemiecki pozwala na tworzenie zdań o bardzo zróżnicowanej budowie. Jednak najczęściej używane schematy da się ująć w jednej, bardzo prostej regule:
"W języku niemieckim obowiązuje szyk SOV, ale koniugowana część czasownika zajmuje w zdaniu drugie miejsce - poza zdaniami podrzędnymi".
Przykładowo:
1) Ich lade dich ein.
Klasyczne zdanie proste, w którym mamy do czynienia z rozdzielnie złożonym czasownikiem "einladen". Jak w regule: szyk to SOV (podmiot, dopełnienie, orzeczenie), ale koniugowana część (a więc "laden") przesuwa się na drugie miejsce w zdaniu (między podmiot a orzeczenie).
2)Ich würde dich einladen.
Tym razem orzeczenie jest dwuczasownikowe (einladen würden). Znów na drugie miejsce w zdaniu przenosimy część koniugowaną: "würde". Pozostała część trzyma się szyku SOV.
3) Gestern trank er Bier.
Teraz do schematu podmiot-dopełnienie-orzeczenie dochodzi okolicznik ("gestern"). Koniugowana część czasownika (a więc cały czasownik: "trank") zostaje przeniesiona na drugie miejsce. Na pierwszym tym razem stoi okolicznik.
4) Vor 3 Tagen bin ich nach Berlin gefahren.
Zdanie przypomina schemat ze zdania 3. Pojawiają się jednak 2 okoliczniki ("vor 3 Tagen" i "nach Berlin"). Znów koniugowana część czasownika "gefahren sein" ("bin") umieszczana jest na drugim miejscu w zdaniu: tym razem po okoliczniku "vor 3 Tagen". Część nieodmienna pozostaje na końcu.
Wyjątki:
a) zdania pytające zaczynają się od czasownika (trankt er gestern Bier? Wird er mit uns gehen?);
b) jeśli zdanie podrzędne zaczyna się od spójnika, wówczas zdanie nadrzędne musi się zacząć od orzeczenia: np. als sie hinausging, bemerkte sie sofort die glühende Hitze;
c) spójniki w szyku przestawnym (patrz niżej) zachowują się jak okolicznik. Zdania będą więc miały schemat zdań 3,4 (patrz wyżej): ich bin krank, deshalb bleibe ich zu Hause.
Zdania złożone
Są 3 szyki używane w zdaniach składowych:
- szyk prosty
- szyk przestawny
- szyk zdania podrzędnego
Różne rodzaje spójników wymagają różnych szyków, jednak klasy spójników dla każdego z szyków są dość dobrze określone, i nie powinno sprawić większej trudności określenie do której grupy należy nowo poznany spójnik.
Szyk prosty
Takiego samego szyku jak w zdaniach prostych używa się po "spójnikach współrzędnych" takich jak:
- aber (ale)
- denn (ponieważ)
- doch (jednak)
- oder (albo)
- sondern (ale)
- und (i)
Np.: Ich trinke Bier und du trinkst Wein.
Szyk przestawny
Tzw. "spójniki wtórne" zachowują się gramatycznie jak przysłówki, i są częścią zdania składowego zajmując w nim pierwszą pozycję. Drugą musi więc zająć czasownik, a dopiero na trzecim miejscu znajduje się podmiot.
Należą do nich:
- dann (potem, wówczas)
- danach (nastęonie, potem)
- deshalb (więc)
- sonst (w przeciwnym razie)
- später (później)
- trotzdem (pomimo że)
- wegen (z powodu)
- zuerst (najpierw)
Np.: Ich habe Durst, deshalb trinke ich ein Bier.
Szyk zdania podrzędnego
"Spójniki zdania podrzędnego" wymuszają przesunięcie całego orzeczenia na koniec zdania.
Należą do nich:
- als (gdy)
- da (ponieważ)
- dass (że)
- ob (czy)
- obwohl (chociaż)
- weil (ponieważ)
- wenn (gdy)
Np.: Ich trinke Bier, weil ich Durst habe.
= Wpływ na inne języki =
Wiele wpływów języka niemieckiego (w tym zapożyczeń) zawiera język polski.
= Linki zewnętrzne =
- [http://www.101languages.net/german/ German 101] German for beginners and travelers (angielski)
- [http://abtei.thefreebizhost.com Materiały dla uczących się Niemieckiego (Abtei)]
- [http://www.dradio.de/aod/html/ Audcje radiowe z transkrypcjami] Deutschland Radio
- [http://www2.dw-world.de/polish/deutschkurs/ Kursy języka niemieckiego] Deutsche Welle
- [http://niemiecki.nauka.pl/index.php/id=index/dept=53/cath=0 Gramatyka Niemiecka] Nauka.pl
- [http://de.wikipedia.org/ Niemiecka Wikipedia]
- [http://www.steinke-institut.de Steinke Institut]
- [http://www.goethe.de Goethe-Institut]
- [http://www.dep.pl Dwukierunkowy słownik polsko-niemiecki] DeP
- [http://www.niemiecki.ang.pl Szlifuj swój niemiecki]
- [http://portalwiedzy.onet.pl/tlumacz.html?tr=nie-auto Słownik polsko-niemiecki] Onet
- [http://www.multislownik.pl/modules/multi/ MultiSłownik] De Agostini
- [http://wortschatz.informatik.uni-leipzig.de/ Słownik języka niemieckiego] Uniwersystet Lipski
- [http://www.langenscheidt.de/fremdwb/ Niemiecki słownik wyrazów obcych] Langenscheidt
- [http://faql.de FAQ grupy usenetowej de.etc.sprache.deutsch dot. języka niemieckiego]
Niemiecki
als:Deutsche Sprache
ko:독일어
ms:Bahasa Jerman
ja:ドイツ語
simple:German language
th:ภาษาเยอรมัน
WieśWieś - jednostka osadnicza o zwartej lub rozproszonej zabudowie i istniejących
funkcjach rolniczych lub związanych z nimi usługowych lub turystycznych
nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta (Art. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 2003 r. o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych).
Liczba polskich wsi wynosi 42835, a wraz z podległymi im koloniami, przysiółkami i osadami 56537.
Typy wsi
- łańcuchówka (wieś leśno-łanowa)
- okolnica
- wieś placowa (owalnica)
- rzędówka
- szeregówka
- ulicówka
- wielodrożnica
- widlica
- wieś samotnicza
- wieś rozproszona
- wieś folwarczna
- wieś fredyrycjańska
- wola
- wólka
Zobacz też:
- geografia osadnictwa, osadnictwo wiejskie, ruralizm
- gmina, sołectwo
- rolnictwo, chłopi, zagroda, zasadźca
- wioska olimpijska
Kategoria:Geografia
Kategoria:Antropologia
Kategoria:SocjologiaKategoria:Urbanistyka
Kategoria:Osadnictwo
ja:村
nb:Tettsted
GminaGmina - to wspólnota samorządowa mieszkańców na odpowiednim terytorium. Może występować również jako jednostka samorządu specjalnego np. gmina wyznaniowa, gmina szkolna.
Od 1990 r. w Polsce gmina jest podstawową jednostką samorządu terytorialnego. O ustroju gminy stanowi jej statut. Gmina może być gminą wiejską, gminą miejsko-wiejską lub gminą miejską.
Gmina może tworzyć jednostki pomocnicze: sołectwa, dzielnice, osiedla i inne.
Do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym,
nie zastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów.
Mieszkańcy gminy podejmują rozstrzygnięcia w głosowaniu powszechnym (poprzez
wybory i referendum) lub za pośrednictwem organów gminy. Organami gminy są:
- rada gminy;
- wójt (burmistrz, prezydent miasta).
Gmina realizuje wszystkie zadania niezastrzeżone do kompetencji innych jednostek samorządu terytorialnego (powiat, województwo samorządowe).
Na terenie kraju znajduje się 2478 gmin, w tym 65 gmin mających status miasta na prawach powiatu. Najwiekszą terytorialnie gminą w Polsce jest Pisz w powiecie piskim, zajmuje terytorium 635 km².
Zobacz też
- gminy polskie
- podział administracyjny Polski
- podział administracyjny Polski 1975-1998
- TERYT
Kategoria:Podział administracyjny Polski
Kategoria:Prawo administracyjne
ja:政令指定都市
nb:Kommune
zh-cn:直辖市
zh-tw:直轄市
LubawkaLubawka (do 1945 r. niem. Liebau) - miasto w województwie dolnośląskim nad rzeką Bóbr w powiecie kamiennogórskim. Siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Lubawka.
Linki zewnętrzne
- [http://www.lubawka.net.pl/ Oficjalny serwis internetowy miasta Lubawka]
- [http://www.lubawka.info/ Lubawka Informator o firmach w regionie ]
- [http://gim.lubawka.szkoly.edu.pl/ Gimnazjum Publiczne w Lubawce]
- [http://gpl.aplus.pl/ Nieoficjalna strona Gimnazjum Lubawka]
Kategoria:Miasta Polski
Kategoria:Powiat kamiennogórski
Powiat kamiennogórskiPowiat kamiennogórski - powiat w województwie dolnośląskim. Siedzibą władz powiatu jest miasto Kamienna Góra.
Na terenie powiatu znajdują się:
- gmina miejska Kamienna Góra,
- gmina Kamienna Góra (wiejska),
- gmina Lubawka (miejsko-wiejska),
- gmina Marciszów (wiejska).
Linki zewnętrzne
- [http://www.kamienna-gora.pl/ Strona internetowa Powiatu Kamiennogórskiego]
Kamiennogórski powiat
!
Kategoria:Powiat kamiennogórski
K
K Vorlage:Motorrad-Modell Geschichte
1986 erschien das Motorrad zum ersten Mal und begründete die Vulcan-Reihe, durfte mit diesem Namen jedoch nicht in Deutschland verkauft werden. In gewisser Weise wurde von Kawasaki damit die Quadratur des Kreises versucht.
Einerseits sollte es ein Softchopper sein, andererseits sollte es sich fahren wie ein richtiges Motorrad. In gewisser Weise ist beides misslungen.
chopper
Technisch kein Chopper: zwei Nockenwellen, vier Ventile, Doppelzündung, Wasserkühlung, Hydrostößel, Kardan, Leistung eher im mittleren bis hohen Drehzahlbereich, Gussfelgen und -motorblock
Optisch ein Softchopper. Wenn auch vergleichsweise wendig.
Modellreihe
VN 750 A/D
ab 1986: (in Europa bis 1995, in USA bis heute)
ab 1995: die Abkehr vom SoftChopper zum Cruiser
Technische Daten VN 750
Abmessungen
Abmessungen l/b/h: 2310/860/1235 mm
Radstand: 1585 mm
Bodenfreiheit: 135 mm
Sitzhöhe: 750 mm
Leergewicht: 241 kg
Radlast vorn/hinten (leer): 110 kg/131 kg
Tankinhalt: 13,5 l
Motor
Motor: 4 Takt, 2 Zylinder V-Motor, DOHC 4 Ventile
BohrungxHub: 84,9x66,2 mm
Hubraum: 749 ccm
Verdichtung: 10,3:1
Motorleistung (A/D): 67/50 PS bei 7500 U/min.
Drehmoment max.: 56 Nm bei 3000 U/min.
Fahrwerk
Nachlauf: 127 mm
Nachlaufwinkel: 32 Grad
Bereifung vorn/hinten: 100/90-19/150/90-15
Federweg vorn/hinten: Telegabel 150/ Schwinge 90 mm
Weblinks
http://www.vroc.com (Vulcan Riders and Owners)
Kategorie:Motorrad-Modell
Kategorie:Kawasaki
szkoy policealne tablice reykjavik hotels online slots programy p2p
|
|
|
| :: RELATED NEWS :: |
Maulana Kausar Niazi
Maulana Kausar Niazi was a federal minister in Pakistan during the Zulfikar Ali Bhutto’s government. He was a religious scholar and orator who made a name for himself in politics and was a member of the Federal Cabinet of Bhutto.
He served as a minister and assisted Bhutto for 6 years. And was a member of Pakistan People’s Party, which is a popular political party in Pakistan.
He served as the minister of Religious & Minorities Affairs till 1976 and was later appointed the Federal Information Minister.
Maulana Kausar Niazi said that Zia-ul-Haq had dethroned and ultimately destroyed
|
Cross-index
An index is a detailed list, usually arranged alphabetically, of the specific information in a book publication or multimedia collection. It is designed to help the reader find information quickly and easily. Ideally, an index is not simply a list of the major terms in a publication, but an organized map of its contents.
The indexing process includes the selection of terms to be indexed, qualifying these with subentries where appropriate, and editing to improve cohesiveness, consistency, accuracy,
|
American Real Estate Partners
American Real Estate Partners, L.P. (AREP) is a dirversified real estate holding company based in Mount Kisco, New York.
History
Ownership
Carl Icahn is the majority holder with a 87% interest in AREP.
Subsidaries and interests
-
|
Falling (game)
Falling is a real-time card game from James Ernest in which all players are falling from the sky for no apparent reason. The object of the game is to hit the ground last. As the box copy says, "It's not much of a goal, but it's all you could think of on the way down."
The game has an uncommon element in card games, in that one player is a dealer whose only role is to smoothly pass out cards in fron
|
Richard C. Macke
United States Navy Admiral Richard C. Macke was commander of United States Pacific Command from July 19, 1994 until January 31 1996. He was sacked from that post in November 1995, hours after making insensitive comments to reporters about the case of
|
Finger Lakes Trail
left
left
The Finger Lakes Trail System consists of a network of trails in New York. The main trail is 562.9 miles (905.7 km) long and extends from the New York-Pennsylvania border from Allegheny State Park in northwest Pennsylvania to
Bendire's Thrasher, Taxostoma bendirei, a perching bird native to the southwestern United States and nothern Mexico, is a medium-sized species of thrasher.
General Information
Bendire's thrashers are 9 to 11 inches in length, with a long tail and a short bill. It is colored grayish-brown on
|
Passover (Christian holiday)
: This article is about the Christian Holy Day. For Jewish observances of Passover, see Passover.
Passover, also known as Pesach or Pesah (פסח pesaḥ), is a Holy Day, observed by several religious groups throughout the world. Beginning on the evening of the 14th day of Nisan (Abib), that commemorates the deliverance from sin by the sacrifice of | |
